Adat Linggi

Negeri Sembilan terkenal dengan Adat Perpatih, tetapi masyarakat Linggi tidak mengamalkannya walaupun wilayah mereka terletak dalam negeri ini. Orang Linggi berketurunan Bugis, namun mereka juga tidak mengamalkan cara hidup orang Bugis. Perbezaan ini bukan perkara baharu, tetapi telah wujud sejak mereka mula meneroka wilayah Linggi. Masyarakat Linggi menjurai keturunan melalui nasab bapa, berbeza dengan masyarakat Adat Perpatih di pedalaman Negeri Sembilan yang mengikut nasab ibu.

Ramai beranggapan bahawa jika bukan Adat Perpatih, tentulah Adat Temenggung. Menurut sejarawan Norhalim Hj. Ibrahim, anggapan itu tidak tepat. Kedua-dua adat itu berasal dari Minangkabau, sedangkan orang Linggi ialah keturunan generasi kedua orang Bugis di Riau. Sejarah kedua-dua suku bangsa ini lebih banyak diwarnai permusuhan dan konflik. Atas alasan itu, beliau berpendapat bahawa Adat Linggi bukan Adat Perpatih, bukan Adat Temenggung dan bukan juga adat Bugis tulen, tetapi adat yang tersendiri. Orang tua-tua menamakannya Adat Muafakat dan Kebulatan.

Sejarah pembentukan Adat Linggi berkait rapat dengan penghijrahan dua beradik, Datuk Awaludin dan Datuk Serilah, dari Riau. Mereka tidak bersetuju dengan amalan adat ayah mereka, iaitu Adat Bugis di Riau, lalu berkebulatan untuk mengamalkan cara hidup baharu yang berlandaskan hukum syarak dan sunah Nabi. Menurut Norhalim Hj. Ibrahim, Adat Linggi berasaskan muafakat dan kebulatan. Antara ciri-cirinya:

1.	Muafakat dan kebulatan.	Keputusan dibuat melalui muafakat sehingga mencapai kebulatan. Setelah itu, seluruh pengikut bertindak sebagai satu badan, tanpa pengecualian. Contohnya, mereka berpindah bersama-sama dari Kampung Bandar Penajis di Rembau untuk mencari petempatan baharu, dan apabila usaha itu gagal, kembali semula bersama-sama.
2.	Berlandaskan hukum syarak.	Pemilihan jodoh berdasarkan hukum syarak. Tidak seperti Adat Perpatih, Adat Linggi tidak melarang perkahwinan sewaris; yang dilarang hanyalah perkahwinan antara muhrim. Harta pusaka diturunkan mengikut wasiat atau pesanan. Jika tiada, ia dibahagikan secara muafakat adik-beradik atau mengikut faraid.
3.	Keturunan dan waris.	Masyarakat Linggi menjurai keturunan melalui nasab bapa, tetapi keturunan sebelah ibu turut diambil kira. Seseorang menjadi waris jika ibu atau bapanya, atau kedua-duanya, waris Linggi. Pada masa pemerintahan Datuk Muda Syed Ahmad, masyarakat Linggi dikategorikan kepada waris, anak waris dan anak pusaka. Anak waris pula terbahagi kepada waris pusaka (keturunan perut ayah), yang tidak boleh menyandang pusaka, dan waris berpusaka (keturunan nasab ibu), yang berhak menyandang pusaka Datuk Muda Linggi.

Berganti mati berkebulatan, Berganti hidup berkerelaan serta berkebulatan.

— Perbilangan adat Linggi tentang penggantian Datuk Muda, seperti direkodkan dalam Norhalim Hj. Ibrahim (1998), hlm. 276.

Selama tidak kurang daripada dua ratus tahun, masyarakat keturunan Bugis di Linggi berjaya mempertahankan kesatuan sosial dan adat resam leluhur mereka. Mereka melakukannya sebagai kumpulan minoriti dalam negeri yang majoriti penduduknya berketurunan perantau Sumatera. Menurut Norhalim Hj. Ibrahim, mereka berjuang dengan gigih menghadapi pelbagai cabaran untuk mempertahankan keperibadian dan identiti mereka.

Menurut beliau, pelantikan Datuk Muda Linggi secara bergilir mengikut perut, yang bermula pada tahun 1932, telah diamalkan hingga ke hari ini, setakat kajiannya pada tahun 1998. Beliau juga mencatatkan bahawa, seperti adat Melayu di tempat lain, banyak istiadat perkahwinan lama telah ditinggalkan. Laman ini disediakan oleh Institusi Dato’ Muda Linggi sebagai satu usaha untuk merekod dan memelihara Adat Linggi.

• Norhalim Hj. Ibrahim. (1998). Sejarah Linggi: Pintu Gerbang Sejarah Pembangunan Negeri Sembilan. Shah Alam: Penerbit Fajar Bakti.